Ga naar de inhoud

R-waarde berekenen: formule, lambda-waarden en voorbeelden

Door 6 min. lezen
Hand meet met vouwmeter de dikte van glaswol isolatiemateriaal op de vloer van een Nederlandse zolder, met notitieblok ernaast
Afbeelding gemaakt met AI.

De R-waarde van isolatie is de dikte in meters gedeeld door de lambda-waarde: 100 mm met lambda 0,035 W/mK geeft 0,10 ÷ 0,035 = 2,86 m²K/W. De uitkomst hangt af van de lambda-waarde, die per materiaal, product en fabrikant verschilt: van 0,021 W/mK bij polyisocyanuraat (PIR) tot 0,047 bij houtvezel. Voor de Rc-waarde van het hele dak komen daar het dakbeschot, de binnenafwerking en de luchtlagen bij.

Kernpunten

  • PIR van 120 mm met een lambda-waarde van 0,022 W/mK haalt een R-waarde van 5,45 m²K/W.
  • Een lagere lambda-waarde betekent dat een materiaal beter isoleert per centimeter.
  • Een complete dakconstructie telt de R-waarden van alle lagen op tot de Rc-waarde.
  • Glaswol van 180 mm haalt een R-waarde van ruim 5 m²K/W.
  • Let bij online rekentools altijd op de gehanteerde lambda-waarde, want die verschilt per product.

Wat zegt de uitkomst van de formule voor de R-waarde?

De uitkomst van R = d ÷ λ geeft in m²K/W aan hoe goed een materiaal warmte tegenhoudt: hoe hoger de R-waarde, hoe beter de isolatie.

Waar staan d en lambda voor in de formule voor de R-waarde?

In de formule R = d ÷ λ staat d voor de dikte van het materiaal in meters en λ (lambda) voor de warmtegeleidingscoëfficiënt. Het resultaat is de R-waarde uitgedrukt in m²K/W.

Een rekenvoorbeeld: bij een isolatieplaat van 100 mm (0,10 meter) met een lambda-waarde van 0,035 W/mK krijg je R = 0,10 ÷ 0,035 = 2,86 m²K/W. Hoe dikker het materiaal of hoe lager de lambda-waarde, hoe hoger de R-waarde.

Wat betekent lambda-waarde?

De lambda-waarde (λ) geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt. Een lagere lambda-waarde betekent dat het materiaal warmte slechter doorlaat en dus beter isoleert. De lambda-waarde wordt uitgedrukt in W/mK (Watt per meter Kelvin).

Elk isolatiemateriaal heeft een specifieke lambda-waarde die door de fabrikant wordt bepaald. Materialen met een lage lambda-waarde, zoals PIR met λ = 0,021 - 0,027 W/mK, bereiken een hoge R-waarde met minder dikte.

Welke lambda-waarde hebben isolatiematerialen?

De lambda-waarde van isolatiematerialen loopt van 0,021 W/mK bij PIR en PUR (polyisocyanuraat en polyurethaan) tot 0,047 W/mK bij houtvezel. Dit bepaalt hoeveel materiaal je nodig hebt om een bepaalde R-waarde te bereiken. Materialen met een lage lambda-waarde presteren beter per centimeter.

Verschilt de lambda-waarde per product en fabrikant?

Ja, de lambda-waarde varieert niet alleen per materiaalsoort, maar ook per product en fabrikant. De onderstaande tabel toont de gangbare lambda-waarden en bijbehorende R-waarden per 10 cm dikte.

MateriaaltypeLambda-waarde (λ)R-waarde per 10 cm
PIR/PUR0,021 - 0,027 W/mK3,7 - 4,8 m²K/W
XPS0,029 - 0,038 W/mK2,6 - 3,4 m²K/W
EPS0,031 - 0,038 W/mK2,6 - 3,2 m²K/W
Glaswol0,031 - 0,040 W/mK2,5 - 3,2 m²K/W
Steenwol0,031 - 0,044 W/mK2,3 - 3,2 m²K/W
Cellulose0,035 - 0,040 W/mK2,5 - 2,9 m²K/W
Houtvezel0,036 - 0,047 W/mK2,1 - 2,8 m²K/W

Bij het offertes goed vergelijken is het belangrijk om naar de specifieke lambda-waarde van het aangeboden product te kijken. Een product met λ = 0,032 presteert merkbaar beter dan één met λ = 0,040.

Hoe bereken je de R-waarde stap voor stap?

Je zet de dikte om naar meters en deelt die door de lambda-waarde van het materiaal. De volgende voorbeelden laten stap voor stap zien hoe je dit toepast voor verschillende isolatiematerialen.

Welke R-waarde heeft glaswol van 180 mm?

Glaswol van 180 mm met een lambda-waarde van 0,035 W/mK heeft een R-waarde van 5,14 m²K/W. Glaswol als isolatiemateriaal is veelgebruikt vanwege de goede prijs-kwaliteitverhouding.

Voor de R-waarde van glaswol deel je de dikte in meters door de lambda-waarde. De volgende lijst bevat 3 stappen van de R-waarde berekening voor 180 mm glaswol.

  • Dikte: 180 mm = 0,18 meter
  • Lambda: 0,035 W/mK
  • R-waarde: 0,18 ÷ 0,035 = 5,14 m²K/W

Is 180 mm glaswol genoeg voor ISDE-subsidie?

Ja, met 180 mm glaswol bereik je ruim de eis van Rd 3,5 m²K/W voor de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Je hebt minimaal 13 cm glaswol (λ = 0,035) nodig om aan de ISDE-eis te voldoen.

Welke R-waarde heeft PIR van 120 mm?

PIR van 120 mm met een lambda-waarde van 0,022 W/mK heeft een R-waarde van 5,45 m²K/W. De R-waarde van PIR is de hoogste per centimeter van alle gangbare isolatiematerialen.

Voor de R-waarde van PIR deel je de dikte in meters door de lambda-waarde, net als bij glaswol. De volgende lijst bevat 3 stappen van de R-waarde berekening voor 120 mm PIR.

  • Dikte: 120 mm = 0,12 meter
  • Lambda: 0,022 W/mK
  • R-waarde: 0,12 ÷ 0,022 = 5,45 m²K/W

Met 120 mm PIR bereik je een hogere R-waarde dan met 180 mm glaswol. Voor de nieuwbouw-eis van Rc 6,3 m²K/W heb je 14 cm PIR nodig.

Hoe bereken je de R-waarde van een gecombineerde constructie?

Bij een gecombineerde constructie tel je de R-waarden van de afzonderlijke lagen bij elkaar op. Bij renovatie combineer je soms bestaande isolatie met nieuwe materialen. Stel je hebt 50 mm oude glaswol (λ = 0,040) en voegt 80 mm PIR (λ = 0,022) toe.

Per laag deel je de dikte in meters door de lambda-waarde, waarna je de uitkomsten optelt. De volgende lijst bevat 3 stappen van de R-waarde berekening voor 50 mm oude glaswol met 80 mm PIR.

  • Oude glaswol: 0,05 ÷ 0,040 = 1,25 m²K/W
  • Nieuwe PIR: 0,08 ÷ 0,022 = 3,64 m²K/W
  • Totaal: 1,25 + 3,64 = 4,89 m²K/W

Zo bereken je de totale warmteweerstand van een gecombineerde constructie.

Hoe bereken je de Rc-waarde van een complete dakconstructie?

Bij een volledige dakconstructie tel je de R-waarden van alle lagen bij elkaar op. Dit geeft de totale warmteweerstand, uitgedrukt als Rc-waarde. De c staat voor constructie.

Welke lagen tel je op voor de Rc-waarde?

Voor de Rc-waarde tel je naast de isolatie ook het dakbeschot, de binnenafwerking en de luchtlagen op, want die dragen allemaal bij aan de totale warmteweerstand.

In een typische dakconstructie tellen de binnenweerstand, de gipsplaat, 14 cm glaswol, het houten dakbeschot en de buitenweerstand mee. De volgende lijst bevat 5 onderdelen van de Rc-waarde berekening voor een typische dakconstructie.

  • Binnenweerstand (Rsi): 0,10 m²K/W
  • Binnenbekleding (gipsplaat): 0,05 m²K/W
  • Isolatie (14 cm glaswol, λ = 0,035): 4,00 m²K/W
  • Dakbeschot (hout): 0,10 m²K/W
  • Buitenweerstand (Rse): 0,04 m²K/W

Totale Rc-waarde: 0,10 + 0,05 + 4,00 + 0,10 + 0,04 = 4,29 m²K/W

De bijdrage van hulpmaterialen is relatief klein vergeleken met de isolatie. Het isolatiemateriaal bepaalt het grootste deel van de warmteweerstand.

Welke online tools berekenen de R-waarde?

Fabrikanten van isolatiemateriaal en websites over energiebesparing bieden online tools aan die R-waarden berekenen. Rockwool heeft bijvoorbeeld de gratis ROCKWOOL Rekenhulp voor thermische berekeningen van de gebouwschil. Deze hulpmiddelen zijn handig om snel verschillende scenario’s te vergelijken en de juiste isolatiedikte te bepalen.

Let bij online tools altijd op welke lambda-waarde wordt gehanteerd, want dit verschilt per product en fabrikant.

Voor een nauwkeurige berekening van je complete dakconstructie is het verstandig om een specialist te raadplegen. Zij kunnen rekening houden met koudebruggen en andere factoren die de werkelijke isolatiewaarde beïnvloeden. Een eindcontrole van de dakisolatie na oplevering bevestigt of de berekende R-waarde ook in de praktijk is bereikt.